Przewodnik po kanionach Islandii — najlepsze wąwozy i jary do odkrycia
Eastern Region Iceland: From Seydisfjordur studlagil canyon private tour
Który kanion na Islandii robi największe wrażenie?
Jökulsárgljúfur w północnej Islandii (kanion zawierający Dettifoss) jest najdramatyczniejszy ze względu na skalę — 25 km długości, 100 m głębokości. Fjaðrárgljúfur na południowym wybrzeżu jest najbardziej fotografowany i najłatwiej dostępny. Kanion bazaltowych kolumn Stuðlagil jest najbardziej wizualnie unikalny.
Kaniiony Islandii to geologiczny argument za zwróceniem uwagi. Te same siły wulkaniczne, które tworzą pola lawy i lodowce, powodują również dramatyczne geologiczne blizny — wąwozy rzeczne wyrzeźbione w polach lawy, kanały lodowcowych powodzi wycięte w wyżynnym płaskowyżu i kolumny bazaltowe erodowane przez wodę w galeryjne formacje. Każdy kanion opowiada inny rozdział historii geologicznej Islandii.
Ten przewodnik obejmuje sześć najbardziej wartościowych doświadczeń kanionu na Islandii, od łatwych punktów widokowych przy drodze po wielodniowe wyprawy w wyżyny.
Fjaðrárgljúfur — najbardziej fotografowany wąwóz Islandii
Fjaðrárgljúfur leży na południowym wybrzeżu, 8 km na północ od Kirkjubæjarklaustur przy Drodze 1. Kanion ma około 100 m głębokości i 2 km długości, wyrzeźbiony w starożytnej lawie przez rzekę Fjaðrá przez miliony lat. Efektem jest sinusoidalny, wąski wąwóz z zakrzywionymi ścianami, które spektakularnie fotografuje się ze ścieżki nad krawędzią.
Kanion zyskał światową sławę, gdy Justin Bieber nakręcił tu teledysk w 2015 roku. Spowodowało to ogromny napływ turystów do miejsca, które wcześniej było spokojnym lokalnym punktem orientacyjnym, co doprowadziło do tymczasowych zamknięć w celu restauracji ścieżek (2019). Szlak został od tamtej pory zrehabilitowany i jest otwarty.
Dojazd: Z Drogi 1 skręć na północ na Drogę F206 (asfaltowa przez pierwszy odcinek, przejezdna standardowym samochodem przez 8 km do kanionu). Duży parking przy wejściu na szlak. Bezpłatnie.
Szlak: Utrzymana ścieżka biegnie wschodnim skrajem kanionu przez około 1,5 km do najwyższego punktu widokowego. Widoki spoglądające w dół na kanion i wzdłuż jego zakrzywionej długości są wyjątkowe. Pozwól 1–1,5 godziny w obie strony.
Fotografia: Najlepsza ze standardowym zoomem (35–70 mm) patrzącym wzdłuż osi kanionu z punktów widokowych na krawędzi. Szeroki kąt traci poczucie głębi. Pochmurne dni są lepsze niż jasne słońce dla równomiernego oświetlenia w głębokim wąwozie.
Wycieczki łączące lagunę lodowcową Jökulsárlón z kanionem Fjaðrárgljúfur obejmują dwa z najbardziej wyróżniających się miejsc geologicznych na tym samym odcinku południowej Islandii. Kanion dodaje 2–3 godziny do dnia w lagunie lodowcowej i jest wystarczająco blisko, by połączyć je naturalnie.
Jökulsárgljúfur — kanion Dettifoss
Najbardziej dramatycznym kanionem w Islandii ze względu na skalę jest ten, na krawędzi którego stoisz odwiedzając Dettifoss. Jökulsárgljúfur (kanion rzeki Jökulsá á Fjöllum) rozciąga się 25 km na północ od Dettifoss przez Park Narodowy Vatnajökull, osiągając głębokość 100 m i szerokość 500 m w niektórych miejscach.
Kanion został wyrzeźbiony przez katastrofalne powodzie lodowcowe — zdarzenia jökulhlaup — po erupcjach wulkanicznych pod lodem przez ostatnie 10 000 lat. W największych zdarzeniach przepływ wody przekraczał 200 000 m³/s — więcej niż obecny łączny przepływ wszystkich rzek świata. Efektem jest kanion wyglądający na starożytny, ale geologicznie młody.
Eksploracja kanionu: Wielodniowy szlak (około 35 km) biegnie wąwozem od Dettifoss na północ do Ásbyrgi. Większość odwiedzających widzi tylko odcinek koło Dettifoss (punkty widokowe przy Dettifoss, Selfoss i Hafragilsfoss). Koniec kanionu Ásbyrgi ma inny charakter — podkowiasta depresja uformowana przez pojedyncze katastrofalne zdarzenie powodziowe jest teraz gęsto zarośnięta, tworząc zamknięty leśny kanion.
Stuðlagil — kanion bazaltowych kolumn
Stuðlagil leży we wschodniej Islandii, w pobliżu doliny Jökuldalur, około 50 km na północ od Egilsstaðir. Jest to prawdopodobnie najbardziej uderzający wizualnie kanion w Islandii i jeden z najmniej odwiedzanych. Ściany kanionu są wyłożone gęsto upakowanymi sześciokątnymi kolumnami bazaltowymi — setki doskonałych geometrycznych filarów flankujących obie strony turkusowej rzeki Jökulsá á Dal.
Połączenie geometrycznych kamiennych kolumn i jaskrawej rzeki (turkus pochodzi z lodowcowej wody roztopowej) jest niezwykłe. Kanion był dostępny w pełnym zakresie dopiero po tym, jak tama powyżej zmniejszyła przepływ wody w 2009 roku, ujawniając odcinki kanionu, które były wcześniej zatopione.
Dojazd: Z Egilsstaðir jedź na północ i zachód Drogami 1 i 923 do farmy Klaustursel, a następnie wędruj około 6 km wzdłuż wschodniego brzegu do najbardziej dramatycznego odcinka. Wędrówka jest na trudnym terenie. Na zachodnim brzegu, krótszy dostęp z innego wejścia prowadzi do innego, ale imponującego odcinka. Pozwól cały dzień.
Stuðlagil jest wystarczająco odległy, że wycieczka z przewodnikiem z Seyðisfjörður lub Egilsstaðir znacznie ogranicza skomplikowanie nawigacji. Prywatne wycieczki pozwalają ci dostosować tempo spaceru po kanionie do własnych zainteresowań, a nie do ustalonego harmonogramu grupy.
Eldgjá — wulkaniczny kanion z wodospadem
Eldgjá („Ognisty Kanion”) to system kanionu wulkanicznego o powierzchni 270 km² w południowych wyżynach, uformowany przez katastroficzną erupcję 934 roku n.e. — jedną z największych erupcji wulkanicznych w odnotowanej historii świata. Szczelina otworzyła się na 75 km przez płaskowyż, tworząc kanion głęboki na 270 m i szeroki na 600 m.
W Eldgjá wodospad Ófærufoss opada 40 m w kanion. Naturalny bazaltowy łuk dawniej przekraczał wodospad, ale zawalił się w latach 90.; wodospad nadal robi wrażenie bez niego.
Dojazd: Wyłącznie 4WD, przez drogę wyżynną F233. Otwarta mniej więcej od lipca do początku września, w zależności od warunków śniegowych. Z Kirkjubæjarklaustur, jazda trwa około 2,5–3 godziny w jedną stronę po drogach F. To teren wyżynny — przygotuj się odpowiednio. Zobacz przewodnik po drogach F Islandii.
Ásbyrgi — kanion podkowy
Ásbyrgi to technicznie nie wąwóz rzeczny, ale kanion lodowcowej powodzi — 3,5 km długa, 1 km szeroka depresja w kształcie podkowy ze ścianami wysokości 100 m, uformowana przez pojedyncze zdarzenie jökulhlaup tysiące lat temu. Nordycka mitologia opisywała je jako odcisk kopyta ośmionogiego konia Odyna, Sleipnira.
Dno kanionu jest teraz gęsto zalesione jak na islandzkie standardy (brzoza, karłowata brzoza, wierzba) i zawiera małe jezioro. Kemping działa na dnie kanionu, otoczony wysokimi ścianami. Połączenie lasu, jeziora i pionowych ścian bazaltowych to zupełnie inny estetyczny styl niż Jökulsárgljúfur.
Dojazd: Przy Drodze 85 w północnej Islandii, 60 km na północ od Dettifoss. Dobrze utrzymana droga, odpowiednia dla 2WD latem. Bezpłatnie.
Rauðfeldsgjá — wąwóz Snæfellsnes
Rauðfeldsgjá to wąski wąwóz na Półwyspie Snæfellsnes, uformowany przez geologiczny uskok w bokach wulkanu Snæfellsjökull. Wąwóz ma około 30 m głębokości i tylko 2–3 m szerokości w niektórych miejscach — wchodzisz do niego idąc w górę strumienia, który płynie przez dno.
Dojazd: Przy Drodze 54, koło wioski Arnarstapi. Idź w górę strumienia do wąwozu — wymaga wodoodpornego obuwia. Wąwóz rozciąga się około 200 m, zanim staje się zbyt wąski, by kontynuować. Krótki (30 minut), ale niezapomniany.
Bezpieczeństwo w kanionie
Islandzkie ścieżki na krawędziach kanionów zazwyczaj nie mają barier. Krawędź Fjaðrárgljúfur jest bezpośrednio dostępna. Ściany kanionu Jökulsárgljúfur koło Dettifoss miały częściowe obrywy w ostatnich latach.
Ogólne zasady:
- Pozostań na oznakowanych ścieżkach
- Nie podchodź do krawędzi kanionu na luźnym żwirze lub mokrej trawie
- Przy wietrze krawędzie stają się szczególnie niebezpieczne — podmuchy w odsłoniętych miejscach mogą być niespodziewane
- Ściany kanionu wokół Dettifoss są szczególnie niestabilne — odcinki osunęły się do wąwozu
Najczęściej zadawane pytania o kaniiony Islandii
Czy mogę wędrować wewnątrz kanionu Fjaðrárgljúfur?
Nie — dostęp jest ograniczony tylko do ścieżki na krawędzi. Schodzenie do wąwozu jest niedozwolone; roślinność i struktura ścieżki wewnątrz kanionu są delikatne i ograniczone ze względów ochronnych.
Czy Stuðlagil jest warte długiej jazdy z Reykjavíku?
Tylko jeśli już robisz wschodnią Islandię lub Ring Road. Jako samodzielna wycieczka z Reykjavíku wymaga 5+ godzin jazdy w każdą stronę. Jeśli jedziesz Ring Road na wschód, to doskonały półdniowy objazd z Egilsstaðir.
Czy mogę dotrzeć do Eldgjá bez 4WD?
Nie. Drogi F prowadzące do Eldgjá wymagają właściwego 4WD. Próba przejazdu 2WD grozi ugrzęźnięciem na odległej górskiej drodze. Zobacz przewodnik po wynajmie samochodu na Islandii i przewodnik 2WD vs 4WD.
Który kanion jest najlepszy do odwiedzenia w jeden dzień z Reykjavíku?
Fjaðrárgljúfur (165 km od Reykjavíku na południowym wybrzeżu) jest najbardziej dostępny. Naturalnie łączy się z atrakcjami południowego wybrzeża. Pełna pętla południowego wybrzeża z Fjaðrárgljúfur to około 500 km, ale bardzo wykonalna w długi letni dzień.
Kiedy wyżynne kaniiony są dostępne?
Eldgjá i inne wyżynne systemy kanionów są zazwyczaj dostępne od końca czerwca do początku września, w zależności od opadów śniegu w danym roku. Drogi F, które do nich prowadzą, otwierają się, gdy poziomy śniegu na to pozwalają — sprawdź vegagerdin.is (Islandzka Administracja Drogowa) w celu uzyskania aktualnego statusu dróg wyżynnych.
Geologia islandzkich kanionów
Kaniiony Islandii dzielą się na trzy odrębne typy formacyjne, z których każdy opowiada inną historię geologiczną:
Kaniiony erozji rzecznej (typ Fjaðrárgljúfur): Uformowane przez miliony lat przez rzekę rozcinającą stosunkowo miękki bazalt i tuf palagonitowy. Kaniiony te charakteryzują się zakrzywionymi, organicznymi kształtami, gdy rzeka meandruje podczas głębszego cięcia. Meandry tworzą charakterystyczne krzywe S widoczne z punktów widokowych na krawędzi Fjaðrárgljúfur.
Kaniiony lodowcowych powodzi (typ Jökulsárgljúfur): Wyrzeźbione katastroficznie przez zdarzenia jökulhlaup — lodowcowe powodzie z epoki lodowcowej niosące miliony metrów sześciennych wody na sekundę. Kaniiony te charakteryzują się stromymi, równoległymi ścianami, nieregularnymi gigantycznymi kotłami (kettles) i brakiem meandryczności kanionów erodowanych rzecznie. Formowały się w ciągu dni do tygodni, a nie tysiącleci.
Wulkaniczne kaniiony ryftowe (typ Þingvellir): Stworzone przez tektoniczne rozdzielenie, gdy skorupa dosłownie rozsuwa się na boki. Dno opada, gdy obie strony poruszają się w przeciwnych kierunkach. Kanion ryftowy Almannagjá przy Þingvellir jest najbardziej dostępnym przykładem — możesz tu chodzić między dwoma kontynentami, a kanion wyznacza granicę.
Eldgjá to czwarty typ — wulkaniczny kanion szczeliny, gdzie sam kanion jest wynikiem masywnej erupcji otwierającej pęknięcie w ziemi.
Fjaðrárgljúfur i Justin Bieber — praktyczna uwaga
Teledysk nakręcony przy Fjaðrárgljúfur w 2015 roku wzbudził natychmiastowe globalne zainteresowanie i przyczynił się do wzrostu liczby odwiedzających z kilku tysięcy rocznie do setek tysięcy. To spowodowało znaczną erozję na nieoznakowanych zboczach, po których odwiedzający schodzili w kierunku dna kanionu.
Islandzka Agencja Środowiska zamknęła Fjaðrárgljúfur w 2019 roku w celu rehabilitacji. Kanion ponownie otwarto w 2020 roku z ulepszonymi oznakowanymi szlakami, drewnianymi chodnikami w najbardziej wrażliwych odcinkach i odpowiednim parkingiem.
Obecna infrastruktura jest dobrze zaprojektowana. Drewniana kładka i żwirowa ścieżka wzdłuż wschodniego skraju ma około 1,5 km i daje dostęp do pięciu głównych punktów widokowych. Droga dojazdowa (Droga F206) jest asfaltowana przez pierwsze 8 km do parkingu i dostępna dla standardowego 2WD.
Co się nie zmieniło: schodzenie do dna kanionu nadal jest zabronione. Roślinność kanionu (mchy, arktyczna wierzba i trawy na ścianach kanionu) pozostaje podatna na wydeptywanie.
Stuðlagil — studium przypadku odkrytych krajobrazów
Stuðlagil nie był ukryty — lokalni rolnicy i społeczność doliny Jökuldalur wiedzieli o jego istnieniu. To, co się zmieniło, to dostępność. Projekt tamy hydroelektrycznej Kárahnjúkavirkjun (ukończony w 2009 roku) znacznie zmniejszył przepływ wody w rzece Jökulsá á Dal, ujawniając odcinki kanionu, które były wcześniej zatopione.
Gdy zdjęcia z nowo odsłoniętego kanionu rozprzestrzeniły się w mediach społecznościowych (szczególnie po 2016–2017), liczba odwiedzających z zagranicy szybko wzrosła. Kanion przeszedł od obscurycznej lokalnej cechy do międzynarodowo uznanej destynacji fotograficznej w ciągu kilku lat.
Wniosek istotny dla podróżowania po Islandii generalnie: „nieodkryte” miejsca są często po prostu niedostatecznie nagłaśniane. Lokalna wiedza często identyfikuje naturalne cechy, których marketing turystyczny nie wzmocnił jeszcze w mediach. Pytanie lokalnych mieszkańców lub właścicieli pensjonatów często daje lepsze rekomendacje niż przewodniki turystyczne.
Fotografowanie kanionu — ogólne zasady
Każdy typ kanionu wymaga innego podejścia:
Kaniiony meandrów rzecznych (Fjaðrárgljúfur): Patrz wzdłuż osi kanionu, a nie przez nią. Najlepsze kompozycje pokazują pełną krzywe S z pozycji podwyższonej. Użyj teleobiektywu (100–200 mm), by skompresować zakręty kanionu.
Kaniiony lodowcowych powodzi (Jökulsárgljúfur przy Dettifoss): Skalę najlepiej oddaje ludzka sylwetka w kadrze. Bez punktu odniesienia dla skali nawet kanion szeroki na 100 m wygląda skromnie na zdjęciach. Jeśli jesteś z kimś, użyj go jako punktu odniesienia.
Kaniiony bazaltowych kolumn (Stuðlagil): Kolumny są najlepiej fotografowane z filtrem polaryzacyjnym, by zmniejszyć odbicia wody i odsłonić turkusowy kolor rzeki. Latem, niski kąt słońca w północnej Islandii stwarza trudne bezpośrednie oświetlenie — pochmurne dni są znacznie lepsze.
Wulkaniczne kaniiony ryftowe (Ásbyrgi podkowa): Skala jest widoczna tylko z krawędzi. Idź na południowy koniec Ásbyrgi i patrz na północ wzdłuż całych 3,5 km — szerokość i pionowe ściany stają się widoczne tylko z tej perspektywy.
Poza oczywistym — mniej znane islandzkie kaniiony
Dolina Gjáin (obszar Þjórsárdalur): Kanion lawowy w południowych wyżynach z wieloma małymi wodospadami i jaskrawozieloną roślinnością. Dostępny przez drogi wyżynne z Drogi 26. Kontrast między czarnym kanonem lawowym a intensywnie zielonym mchem sprawia, że jest to jedno z najbardziej fotogenicznych małych miejsc Islandii.
Obszar Hvítserkur (północna Islandia): To bardziej przybrzeżna formacja skalna niż kanion, ale 15-metrowy bazaltowy stos wyłaniający się z morza na północ od Półwyspu Vatnsnes jest niezwykły i prawie nieznany na arenie międzynarodowej. Zobacz trasę Ring Road po północnej Islandii dla kontekstu.
Dla podróżnika Ring Road, najlepszym kanionowym objazdem jest Fjaðrárgljúfur na południowym wybrzeżu — to 5 km z Drogi 1, zajmuje 1,5 godziny i reprezentuje doświadczenie kanionu rzecznego, którego nic innego na głównej trasie nie zapewnia.
Planowanie wizyt w kanionie według sezonu
Lato (czerwiec–sierpień): Wszystkie kaniiony są dostępne. Wyżynne kaniiony (Eldgjá, Gjáin, Ófærufoss) otwierają się od mniej więcej końca czerwca. Fjaðrárgljúfur, Jökulsárgljúfur i Ásbyrgi są otwarte przez cały rok. Stuðlagil jest najlepszy od czerwca do września, gdy poziomy wody są stabilne.
Sezon przejściowy (maj, wrzesień–październik): Fjaðrárgljúfur i Ásbyrgi są doskonałe — mniej ludzi, często lepsze światło. Wyżynne kaniiony zazwyczaj zamknięte do końca czerwca. Stuðlagil we wrześniu jest prawdopodobnie najlepszym miesiącem fotograficznym (niskie jesienne światło, kolumny bazaltowe w odsłonięciu).
Zima (listopad–kwiecień): Jökulsárgljúfur przy Dettifoss ma zimowy wymiar — śnieg na ścianach kanionu. Fjaðrárgljúfur może być oblodzony i najlepiej go unikać w prawdziwie lodowatych warunkach. Ásbyrgi zimą jest spokojny i klimatyczny. Wyżynne kaniiony: niedostępne.
Bezpieczeństwo w kanionie — przeoczone zagrożenie
W przeciwieństwie do bezpieczeństwa przy wodospadzie (gdzie głównym ryzykiem jest działanie fali) lub bezpieczeństwa na lodowcu (gdzie ryzykiem są szczeliny), bezpieczeństwo w kanionie dotyczy przede wszystkim niestabilności krawędzi i przejrzystości ścieżki.
Fjaðrárgljúfur: Ścieżka na krawędzi nie ma barier przy głównych punktach widokowych. Podłoże wulkaniczne jest stabilne, ale krawędziowa roślinność (trawa i mchy rosnące nad bazaltową krawędzią) może ukrywać, gdzie kończy się twarda ziemia. W deszczu lub przy mrozie ta krawędź staje się śliska. Zostań 1–2 m z dala od widocznej krawędziowej roślinności.
Jökulsárgljúfur przy Dettifoss: Ściany kanionu są tu szczególnie znane z niestabilności. Kolumny bazaltowe, które wyglądają na stabilne, oddzieliły się od głównej ściany klifu i wpadły do wąwozu bez ostrzeżenia. Oficjalne punkty widokowe są umieszczone w bezpiecznej odległości; wychodzenie poza nie dla lepszego kąta jest naprawdę niebezpieczne.
Stuðlagil: Szlak obejmuje nieco skakania po głazach koło rzeki i może być śliski na mokrym bazalcie. Przez znaczną część trasy nie ma formalnego szlaku — nawigacja wymaga pewnych umiejętności i odpowiedniego obuwia.
Ásbyrgi: Zamknięty charakter kanionu w kształcie podkowy sprawia, że ocena pogody jest ważna. Nagłe powodzie (bardzo rzadkie, ale możliwe przy intensywnych deszczach) spływają do kanionu. Przy campingu należy pamiętać o drenażu wody w kanionie podczas deszczowych zdarzeń.
Łączenie kanionów z innymi atrakcjami południowej Islandii
Fjaðrárgljúfur (165 km od Reykjavíku) naturalnie łączy się z laguną lodowcową Jökulsárlón (kolejne 210 km na wschód). Kanion jest zazwyczaj odwiedzany jako 1,5-godzinny objazd 5 km z Drogi 1, a następnie jazda kontynuuje się na wschód do laguny.
Pełna trasa czterodniowa South Coast Glaciers zawiera tę kombinację w zorganizowanej formie:
- Dzień 1: Seljalandsfoss, Skógafoss, Reynisfjara
- Dzień 2: Kanion Fjaðrárgljúfur, Kirkjubæjarklaustur, Skaftafell
- Dzień 3: Jökulsárlón i Diamentowa Plaża
- Dzień 4: Powrót na zachód z dodatkowymi postojami
To najbardziej efektywny format do zobaczenia najlepszych geologicznych cech południowej Islandii, w tym kanionów, wodospadów, lodowców i plaż czarnego piasku w jednej podróży. Zobacz przewodnik po podróży po Islandii dla szerszego obrazu planowania.
Najlepsze doświadczenia
Aktywności do rezerwacji z zweryfikowanymi cenami i natychmiastowym potwierdzeniem na GetYourGuide.
